Bilinçsiz ilaç kullanımı, sağlığımızı korumak isterken farkında olmadan kendimize zarar vermemize neden olabilir.
Günlük hayatımızda baş ağrısından soğuk algınlığına, mide rahatsızlıklarından kronik hastalıklara kadar pek çok durumda ilaçlara başvuruyoruz. Çoğu zaman evimizde bulunan ilaçları kullanıyor, daha önce doktorun önerdiği bir tedaviyi yeniden uyguluyor ya da yakınlarımızın tavsiyesiyle hareket ediyoruz. Ancak sağlığımızı korumak amacıyla yaptığımız bu davranışlar, bilinçsizce gerçekleştirildiğinde ciddi riskleri beraberinde getirebilir.
İlaç kullanmak, yalnızca bir tableti yutmak ya da bir şurup içmekten ibaret değildir. Her ilacın kullanım amacı, dozu, saklama koşulları ve olası yan etkileri farklıdır. Bu nedenle ilaçlarımızı tanımak ve doğru kullanmak, sağlığımızı korumanın önemli bir parçasıdır.
Son kullanma tarihi küçük bir ayrıntı değildir
Evlerimizin bir köşesinde, çekmecelerde veya dolaplarda uzun süredir duran ilaçlar bulunabilir. Ancak bir ilacın evde bulunması, onun hâlâ güvenle kullanılabileceği anlamına gelmez. Son kullanma tarihi geçmiş ilaçların etkisi azalabilir veya güvenilirliği bozulabilir. Özellikle açıldıktan sonra belirli bir süre içinde tüketilmesi gereken şuruplar, göz damlaları ve bazı diğer ilaçlar için ayrıca dikkatli olunmalıdır.
İlaçların ambalajındaki son kullanma tarihi ve saklama talimatları düzenli olarak kontrol edilmelidir. Tarihi geçmiş, görünümü ya da kokusu değişmiş veya nasıl saklandığı bilinmeyen ilaçlar kullanılmamalıdır. Kullanılmayan ilaçların nasıl imha edileceği konusunda eczacılardan bilgi alınmalıdır.
Her ilaç her koşulda saklanmaz
İlaçları mutfakta, banyoda, doğrudan güneş ışığı alan yerlerde ya da sıcak ortamlarda saklamak doğru olmayabilir. Nem ve sıcaklık, bazı ilaçların yapısını ve etkinliğini olumsuz etkileyebilir. Her ilacın buzdolabında saklanması gerektiği düşüncesi de yanlıştır; saklama koşulları ilacın özelliğine göre değişir.
Bu nedenle ilaçlar, ambalajlarında belirtilen sıcaklık ve saklama koşullarına uygun biçimde muhafaza edilmelidir. Çocukların ulaşamayacağı, güvenli bir yerde tutulmalı; mümkünse kendi ambalajlarında saklanmalıdır. İlaçları birbirine karıştırmak, kutularını ve kullanım talimatlarını kaybetmek, yanlış ilaç alma riskini artırabilir.
Doz hataları ciddi sonuçlar doğurabilir
“Bir tane daha alsam daha çabuk iyileşirim” düşüncesi, ilaç kullanımında yapılan önemli hatalardan biridir. Oysa önerilenden fazla ilaç almak, iyileşmeyi hızlandırmak yerine zehirlenmeye ve ciddi yan etkilere yol açabilir.
Özellikle tansiyon, diyabet ve kalp hastalıkları gibi durumlarda kullanılan ilaçların dozları konusunda dikkatli olunmalıdır. İlacın unutulması hâlinde çift doz almak ya da kendini iyi hissedince tedaviyi bırakmak doğru değildir. Dozun unutulması durumunda nasıl hareket edileceği, kullanılan ilacın talimatlarına ve sağlık profesyonelinin önerisine göre belirlenmelidir.
Bir başka önemli konu da aynı etken maddeyi içeren farklı ilaçların birlikte kullanılmasıdır. Özellikle soğuk algınlığı ve ağrı kesici ilaçlarda bu durum fark edilmeden gereğinden fazla ilaç alınmasına neden olabilir.
İlaç etkileşimlerini göz ardı etmeyin
Birden fazla ilaç kullanan kişilerde, ilaçların birbirleriyle etkileşme ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Bazı ilaçlar birlikte kullanıldığında birbirlerinin etkisini artırabilir, azaltabilir veya yan etki riskini yükseltebilir. Bunun yanında bitkisel ürünler ve vitamin takviyeleri de kullanılan ilaçlarla etkileşime girebilir.
Bu nedenle doktora veya eczacıya danışmadan yeni bir ilaç ya da takviye kullanmaya başlamamak gerekir. Düzenli kullanılan ilaçların listesini güncel tutmak ve sağlık görüşmelerinde bu listeyi paylaşmak, daha güvenli bir tedavi sürecine yardımcı olur.
Komşu tavsiyesiyle ilaç kullanmayın
Her insanın yaşı, sağlık durumu, alerjileri ve kullandığı ilaçlar farklıdır. Bir kişiye iyi gelen ilaç, başka bir kişi için uygun olmayabilir. Özellikle antibiyotikler, hormon ilaçları ve reçeteyle kullanılan diğer ilaçlar başkasının önerisiyle kullanılmamalıdır.
İnternetten edinilen bilgilerle kendi kendine teşhis koymak, ilaç başlamak veya mevcut tedaviyi değiştirmek de risklidir. Sağlık sorunlarında doğru yaklaşım, belirtilerin değerlendirilmesi ve uygun tedavinin sağlık profesyonelleri tarafından belirlenmesidir.
Sağlığımız için küçük ama önemli adımlar
İlaç güvenliğini sağlamak için evimizde basit bir düzen oluşturabiliriz. İlaçlarımızı belirli aralıklarla kontrol edebilir, kullanım talimatlarını okuyabilir, doz ve saat takibimizi yapabiliriz. Özellikle yaşlı bireylerin birden fazla ilaç kullanması durumunda, ilaç listesinin güncel tutulması ve gerektiğinde profesyonel destek alınması büyük önem taşır.
Unutulmamalıdır ki ilaçlar doğru kullanıldığında sağlığımız için önemli birer yardımcıdır. Ancak yanlış ilaç, yanlış doz, uygunsuz saklama koşulları veya bilinçsiz kullanım, önlenebilir sağlık sorunlarına neden olabilir.
EceMed Sağlık Kabini olarak hatırlatmak isteriz: Sağlığımızı korumak, yalnızca hastalandığımızda tedavi aramakla değil, günlük yaşamımızda doğru ve bilinçli tercihler yapmakla mümkündür. İlaçlarımızı tanıyalım, kullanım talimatlarına uyalım ve emin olmadığımız durumlarda mutlaka sağlık profesyonellerine danışalım. Çünkü bilinçli ilaç kullanımı, sağlıklı bir yaşamın vazgeçilmez parçalarından biridir.