Avukat Vedat Hakan Beyaz, imar para cezalarında dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında bilgilendirmede bulundu

"Sevgili Gelibolu sakinleri, imar para cezası gibi idari konular maddi ve manevi olarak zorlayıcı olabilir. Aşağıda, bu süreçte mağduriyet yaşamamak için dikkat edilmesi gereken dört temel noktayı bulacaksınız:

1. Ceza Doğru Kişiye Kesilmiş Mi?

Yapılan cezai işlemlerde "cezanın şahsiliği” ilkesi esas alınmalıdır. Yani imar para cezası, yapı sahibi, müteahhit ya da ihlali bildirmeyen fenni mesul gibi “suçu işleyen gerçek kişiye” uygulanmalıdır. Uygulamalarda bazen yanlışlıkla malik adına ceza kesilmesi söz konusu olur—bu durumda, hukuki yargı kararlarına göre cezanın iptali mümkündür.

Kısacası taşınmaz üzerinde sadece hissedarsanız ve taşınmaz üzerinde kaçak yapıyı siz yapmamışsanız, ilgili idari para cezasında sorumlu olmayacaksınız.

Ayrıca altını çizmek gerekir ki, taşınmaz üzerinde kaçak yapıyı siz yapmadıysanız ve kaçak yapıyı inşa edildikten sonra satın aldıysanız bu durumda yine ceza size ait olmayacaktır. Ancak her somut olaya göre de durum değişmektedir. Alınan yapıya eklenti olarak siz büyütürseniz bu sefer imara aykırılıktan sorumlu olacaksınız.

2. Kaçak Yapı Sit Alanı İçerisinde Olmasına Rağmen Yapı Kayıt Belgesi (İmar Affı) Sizi Kurtarır mı?

Yapı Kayıt Belgesi, çoğu ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı koruma altına alırken, sit alanları söz konusu olduğunda aynı güvenceyi sağlamaz. Çünkü kültür ve tabiat varlıklarını korumaya yönelik özel kanunlar, İmar Barışı’ndan daha üstündür. Dolayısıyla tarihi ve doğal sit alanlarında bulunan ruhsatsız yapılar için alınmış bir Yapı Kayıt Belgesi, çoğu durumda yıkım kararını veya para cezasını engelleyemez. Hatta bu alanlarda yapılan izinsiz yapılar, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları tarafından ayrıca değerlendirildiğinden, imar affına güvenerek hareket etmek ciddi mağduriyetlere yol açabilir. Bu nedenle sit alanındaki taşınmaz sahiplerinin, yalnızca Yapı Kayıt Belgesi’ne değil, aynı zamanda koruma kurulunun izinlerine dikkat etmesi gerekir.

Sit alanı içerisinde kalan yapıların ruhsatlandırılması için idare tarafından 1 aylık süre verilir. Eğer inşa etmiş olduğunuz kaçak yapı 3. Derece sit alanına uygun malzemeler ile inşa edilmiş ise ilgili kurumlardan ruhsata uygun hale gelmesi için başvuruda bulunarak hukuka uygun hale getirebilirsiniz.

Ancak uygulamada mahkemelerin görüşleri değişiklik gösterebilmektedir. Bu yüzden yapı kayıt belgeniz olduğu zaman ilgili imar para cezasına itiraz etmekte hukuki yararınız bulunmaktadır.

3. Cezanın Hesaplaması Doğru Mu?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca imar para cezası üç aşamada hesaplanır:

  • Temel para cezası (a veya b bentlerine göre),

  • Artırım sebebi (örneğin; hisseli parselde muvafakat olmaması, kamu alanına yapılması, ruhsatsız olması vb.),

  • İlave para cezası (emlak vergisi değerine göre hesaplanan ek bedel).
     Bu hesaplamada yapı sınıfı, artırım nedeni ve tarihler doğru seçilmediğinde iptal gerekebilir.

4. Tekerrür (Yineleme) Uygulaması Var mı?

Aynı ihlal için tekrar tekrar ceza uygulanması, hukuken yanlış bir uygulamadır. Tekerrür hükümlerinin hatalı uygulanması durumunda cezanın iptal edilmesi mümkündür.

Süreler ve Hukuki Süreç Nasıl İşler?

  • İtiraz: Belediye veya il özel idaresi encümenine doğrudan itiraz edebilirsiniz.

  • Dava: Tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi’ne dava açma hakkınız bulunur.

Sevgili Gelibolulular, eğer siz de böyle bir cezayla karşılaştıysanız unutmayın ki itiraz hakkınız var. Her evrakı inceleyin, yanlışlık olduğunu düşünüyorsanız hakkınızı aramaktan çekinmeyin."