Aile baskısı ve birey olma mücadelesi üzerine
“Biz senin kötülüğünü ister miyiz?” O cümleyi duyduğunda sessizleşiyorsun. Çünkü ne dersen de, karşı taraf üzülüyor. Onların gözünde hâlâ “küçük kızlarısın” veya “aklı yetmez oğulları”… Ama sen artık bir bireysin. Ya da en azından olmaya çalışıyorsun. İşte tam burada başlıyor içindeki savaş. Bir yanın onları kırmamak istiyor. Diğer yanın kendi hayatını yaşamak. Bir yanın onlara göre “doğru olanı” yapmak isterken, öteki yanın artık kendi doğrularının peşinden gitmek istiyor. Ama hangi doğru? Kimin doğrusu? Hayat bazen işte tam da bu sorularla karmaşıklaşıyor.
Çoğumuz ailemizle büyüdük. İyi niyetle, emekle, sevgiyle büyütüldük. Ama çoğu zaman o sevgiyle birlikte bir “rol” de verildi bize. Sen uslu kızsın. Sen ailenin gururusun. Sen bizim hayalimizsin. Sen bizim başarımızsın. Ve biz senin adına neyin “iyi” olduğuna karar veririz. Bu öyle ince bir çizgidir ki, kişi ne zaman kendi hayatına sahip çıkmak istese, suçluluk duygusu başlar. Oysaki bir çocuk büyüdükçe sadece boyu uzamaz; hayalleri de büyür, kararları da. Bazen aşık olur, bazen yanılır, bazen iş değiştirir, bazen durmak ister. Ve bazen tüm bunları yaparken ailesinin onayını alamaz.
Peki o zaman ne olur? Çoğu kişi bu durumda ikiye bölünür: Ailesinin istediği gibi yaşayan ama içten içe tükenen biri… Ya da kendi yoluna yürüyen ama sürekli suçluluk hissiyle boğuşan biri… Psikolojide buna “psikolojik ayrışma” diyoruz. Yani kişinin kendi kimliğini, değerlerini ve kararlarını ailesinden bağımsız bir şekilde şekillendirebilmesi. Bu ayrışma, sevgiyle araya mesafe koymak değil; severken farklı düşünebilmeyi öğrenmektir. Bir bireyin sağlıklı olabilmesi için ailesine benzemesi gerekmez. Onları memnun etmesi gerekmez. Onlarla aynı fikirde olması gerekmez. Ama duygusal bağını koparmadan, kendi kararlarını alması gerekir. Çünkü bir insan, ancak kendi hayatının sorumluluğunu aldığında ruhsal olarak özgürleşebilir.
Bazen seçeceğin eş onlara uymayabilir. Bazen yapmak istediğin meslek “mantıklı” görünmeyebilir. Bazen taşınmak istersin, bazen kalmak. Bazen sadece kendi başına karar vermek istersin. Ve işte tam burada ailelerin sesi yükselir: “Nankörlük ediyorsun!” “Senin iyiliğin için uğraşıyoruz!” “Biz sana ne emek verdik!” İşte bu cümleler en çok orada can acıtır. Çünkü sevilmekle yönetilmek arasındaki o çizgi bulanıklaşır. Ve kişi “ben bencil miyim?” diye kendini sorgulamaya başlar. Hayır. Kendin için bir karar almak bencillik değildir. Kendi yolunu çizmek nankörlük değildir. Aileni üzmemek adına kendinden vazgeçmek ise fedakârlık değil, yavaş yavaş içten içe tükenmektir.
Ailemizle ters düşmek kolay değildir. Onların kalbini kırmaktan korkarız. Ama ya kendi kalbimiz? Her “tamam” deyişinde biraz daha eksilmiyor musun? Her “haklısınız” deyişinde biraz daha silinmiyor musun? Belki de en çok kendine karşı dürüst olma zamanı gelmiştir. Bu yazıyı okurken içinde bir şeyler kıpırdadıysa, bil ki yalnız değilsin. Birçok kişi aynı sessiz mücadeleyi veriyor. Ve en çok da “kırmadan nasıl kendim olurum?” sorusuyla baş başa kalıyor.
Unutma: Sevgi, senin üzerine inşa edilen bir hayatı sürdürmeni istememeli. Gerçek sevgi, senin kendi hayatını kurmana izin verendir. Ve bazen, seni en çok sevenler bile seni anlayamayabilir. Ama sen kendini anlamaya devam et. Çünkü en çok orada iyileşeceksin.