Son zamanlarda sıkça duyduğumuz bir cümle var: “Çok boş vaktim var ama hiçbir şey yapasım yok.” Bu cümle ilk bakışta kulağa lüks gibi geliyor. Yoğun çalışan, zamanı kovalamaktan yorulmuş insanlar için adeta bir nimet gibi. Ama işin içine girince anlıyorsun ki mesele boş zaman değil. Mesele, o boşluğun içinde ne yapacağını bilememek. Daha doğrusu, ne yapsan da içini dolduramamak.
Eskiden zaman yetmezdi. Yapacak çok şey, yetişilecek çok yer vardı. Şimdi ise zaman var ama anlam yok. Günler uzuyor ama içi boş. Sabah kalkıyorsun, gün başlıyor ama seni heyecanlandıran bir şey yok. Ne bir plan, ne bir hedef, ne de içini kıpırdatan bir istek. Sanki hayat ilerliyor ama sen yerinde sayıyorsun. Hatta bazen ilerleyen hayat değil, sadece takvim oluyor.
İnsan düşündükçe fark ediyor: Belki de sorun gerçekten boş zaman değil. Sorun, hayatın anlamını kaybetmesi. Çünkü insanın gerçekten dolu olduğu zamanlar, aslında en yoğun olduğu zamanlardır. Ama o yoğunluk yormaz, aksine besler. Sabah uyanırken bir amacı olan insan, günün ağırlığını hissetmez. Ama amacı olmayan biri için en basit gün bile yük olur.
Bugün birçok insan fiziksel olarak yorgun değil, zihinsel olarak tükenmiş durumda. Gün içinde çok fazla şey yapmıyor olabilir ama yine de akşam olduğunda bitmiş hissediyor. Çünkü zihin sürekli bir arayış içinde: “Ne yapmalıyım? Ne eksik? Neden böyle hissediyorum?” Bu soruların cevabı olmadığında, insanın içindeki boşluk daha da büyüyor.
Modern hayatın en büyük yanılgılarından biri de şu: İnsanlara sürekli daha fazla zaman kazandırmaya çalışıyoruz. Teknoloji hızlandı, işler kolaylaştı, ulaşım rahatladı. Ama kimse çıkıp şunu sormuyor: Kazandığımız bu zamanı ne yapıyoruz? Gerçekten yaşıyor muyuz, yoksa sadece oyalanıyor muyuz?
Çoğu zaman oyalanıyoruz. Sosyal medyada saatler geçiriyoruz, anlamsız videolar izliyoruz, bir şeyler tüketiyoruz ama hiçbir şey üretmiyoruz. Zaman geçiyor ama iz bırakmıyor. Günün sonunda dönüp baktığında hatırlayacak bir şey bulamıyorsun. İşte asıl yorgunluk burada başlıyor. Çünkü insan, boş geçen zamana değil; anlamsız geçen zamana tahammül edemiyor.
Bir de şu var: İnsan, sürekli bir şey yapmak zorundaymış gibi hissediyor. Boş kalmak bile suç gibi geliyor. Ama ironik olan şu ki, ne zaman bir şey yapmak istese de içinden gelmiyor. Bu bir çelişki değil, aslında bir kopuş. İnsanın kendisiyle olan bağının zayıflaması.
Eskiden insanlar sıkıldığında bir şey üretirdi. Yazı yazar, yürüyüşe çıkar, bir şeyler düşünür, hayal kurardı. Şimdi sıkılınca telefona sarılıyoruz. Sıkılmak bile artık bir fırsat değil, kaçılması gereken bir durum haline geldi. Oysa insanın kendini tanıdığı anlar, en çok sıkıldığı anlardır.
Peki gerçekten boş zaman mı fazla, yoksa hayat mı anlamsızlaştı?
Belki de cevap ikisinin arasında bir yerde. Zaman gerçekten var ama o zamanı dolduracak anlam eksik. Çünkü anlam, dışarıdan gelen bir şey değil. İçeriden inşa edilen bir şey. Ama biz uzun zamandır dışarıya bakıyoruz. Başkalarının hayatına, başkalarının başarılarına, başkalarının mutluluğuna…
Kendi hayatımızın merkezinden çıkıp izleyici koltuğuna oturmuş gibiyiz. İzliyoruz ama yaşamıyoruz. Beğeniyoruz ama hissetmiyoruz. Konuşuyoruz ama gerçekten anlatmıyoruz. Bu yüzden boşluk büyüyor. Çünkü insan, kendi hayatının içinde aktif olmadığında, zaman onun için sadece geçen bir şey oluyor.
Belki de çözüm çok büyük değişimlerde değil. Küçük şeylerde saklı. Bir gününü gerçekten yaşayarak geçirmek mesela. Bir şeyi sadece yapmak için değil, hissederek yapmak. Kahve içerken sadece kahve içmek. Yürürken sadece yürümek. Düşünürken gerçekten düşünmek.
Ve belki de en önemlisi şu: Kendine dürüst olmak. “Ben neden böyle hissediyorum?” sorusundan kaçmamak. Çünkü çoğu zaman cevabı biliyoruz ama yüzleşmek istemiyoruz. O yüzden kendimizi oyalıyoruz. Ama oyalandıkça daha çok boşluk hissediyoruz.
Hayat anlamsızlaşmadı aslında. Biz onunla bağımızı kaybettik. Anlam hâlâ orada bir yerde. Ama onu bulmak için biraz durmak, biraz düşünmek ve biraz da kendine dönmek gerekiyor.
Çünkü insanın en büyük problemi zamanın azlığı değil; anlamın eksikliğidir.
Ve belki de asıl soru şu olmalı:
Gerçekten boş zamanın mı var, yoksa hayatını dolduracak bir sebebin mi yok?